Higieniści. Z dziejów eugeniki

Higieniści. Z dziejów eugeniki

Już w  pierwszym zdaniu mogę w 100 % stwierdzić, że zdjęcie oddaje klimat tej książki.

Jaki ? Zimowy ? Mroźny ?

Nie ….mrożący krew w żyłach !  Lektura nie należy do łatwych i przyjemnych. “Higieniści. Z dziejów eugeniki” to skrupulatna dziennikarska praca na tak wstydliwy i pomijany w historii świata temat : eugeniki czyli higieny rasy.

Wczoraj obchodzony był Światowy Dzień Darwina.

Darwina, który opracował teorię doboru naturalnego, która rządzi procesami ewolucyjnymi na świecie. Dobór naturalny czyli tzw. selekcja naturalna to jeden z mechanizmów ewolucji, który eliminuje osobniki o fenotypach, będących gorzej przystosowanych do panujących warunków. Cechy, które odpowiadają za lepsze dostosowanie organizmów do określonych warunków środowiskowych, są przekazywana potomstwu i utrwalone. Dlaczego o tym pisze ?

“Higieniści. Z dziejów eugeniki”

Otóż w kontekście dzisiejszej lektury można zadać sobie pytanie ; na ile człowiek jest skłonny “namieszać” w populacji używając do tego eugeniki ? I czy można eliminować z populacji “złe” geny ? Trudne pytania a odpowiedzi jeszcze bardziej skomplikowane.

Teoria Darwina dotyczyła biologii, ale zapotrzebowanie na jej zastosowanie społeczne było ogromne. Karol Darwin nie dopuszczał jednak myśli, że jego odkrycie mogłoby być  przyzwoleniem na tworzenie czystej rasy ludzi.

Higieniści-Maciej Zaremba Bielawski

Higieniści-Maciej Zaremba Bielawski

Eugenika to pojęcie dość szerokie, mające swoje początki już w starożytności ale zyskujące na dość dużej uwadze pod koniec XIX wieku.

To wtedy, wraz z popularyzacją teorii Darwina zaczęto również zastanawiać się nad selektywnym rozmnażaniem zwierząt oraz ludzi, tak aby ulepszać gatunki z pokolenia na pokolenie, szczególnie jeśli chodzi o cechy dziedziczone. Jednak pojęcie eugeniki ewaluowało i jak udowadnia Maciej Zaremba Bielawski przyjmowało różny charakter.

Książka jest lekturą trudną. Czytając ją trzeba być skupionym i … zaciekawionym tematem. A temat, jak sam tytuł głosi nie jest lekki.

Wszyscy bowiem wiemy co oznaczała czystość rasy w nazistowskich Niemczech. Wszyscy tez wiemy jak wpłynęło to na ludzkość i zagładę różnych narodowości.

Jednak jeśli myślicie, że dbanie o higienę rasy skoczyło się wraz z II wojną światową to bardzo się mylicie. W eugenice dominowała Szwecja … do roku 1970 ! Ale nie tylko… wiele na sumieniu mają również Norwegowie, Japończycy, Amerykanie i Szwajcarzy.

Jak kształtowała się higiena rasy. Myślicie, że trzeba było być nosicielem chorób genetycznych by państwo zdecydowało o przymusowej sterylizacji. Nie … wystarczyło być biednym, nieporadnym życiowo, chorym na epilepsję lub niemoralnie się prowadzić. Co powodowało i posuwało władze do takiej polityki ? Ekonomia !

Higieniści-Maciej Zaremba Bielawski

Higieniści-Maciej Zaremba Bielawski

Tak ! Eugeniką rządziła ekonomia ! Taniej było wyeliminować ze społeczeństwa poprzez sterylizację obywateli, którzy tak czy inaczej potrzebowaliby w przyszłości pomocy socjalnej. Szokujące … ale dość powszechne w socjaldemokratycznej Szwecji, która dzieliła ludzi na “pożytecznych” i “mało wartościowych”.

“Higieniści. Z dziejów eugeniki”

Oficjalnie w Szwecji nie stosowano sterylizacji jako kary. Mimo to wiele grup społecznych było narażone na to ryzyko. I trzeba przyznać, że autor udowadnia, że w Szwecji praktyka higieny rasy miała miejsce poza i ponad prawem. Poza -ponieważ ofiary nie miały prawnych środków do obrony  a ponad gdyż przez 40 lat nie było żadnej prawnej kontroli nad stosowaniem tego procederu.

Dużo, oj dużo ma ta Szwecja na sumieniu. I zresztą jako jedyna, by to sumienie wygładzić przyjęła politykę : przyznam się do winy, wypłacę odszkodowania, zacznę być strażnikiem moralności ! Zrobię wszystko by odbudować wizerunek.

I trzeba przyznać, że tak się dzieje ! Szwedzi biją się w piersi, żałują za grzechy i chcą ich odpuszczenia. Robią zatem wszystko by ich wizerunek był jak najlepszy, by socjal był sprawiedliwy a higiena rasy okropną przeszłością.

Książka szokuje, ale to tylko plus dla tej pozycji.

Rozdział 13 natomiast opowiada o … Polsce ! Bo eugenika jak każdy nurt dotarła również nad Wisłę.

“Jest rok 1935. Anonimowi urzędnicy Ministerstwa Opieki Społecznej reagują na projekt ustawy, wedle  której “wartościowych” Polaków , którzy nie płodzą potomstwa w dostatecznej liczbie, należy karać grzywną , tym “niewartościowym” zabronić małżeństwa, a dziedzicznie chorych, alkoholików oraz aspołecznych zamknąć w zakładach lub sterylizować “

Wiecie, że w 1919 roku Ignacy Paderewski wyniósł Tomasza Janiszewskiego, naczelnego lekarza Krakowa  do godności ministra zdrowia. Był on eugenistą bezwzględnym. Ludność postrzegał jako rodzaj surowca, którego jedynym kryterium był pożytek. Trzeba tu zaznaczyć, że Hitler jeszcze nie stworzył swojej partii a istniała już polska higiena rasy. Niemiecka wprawdzie też ale piszę to dla zaznaczenia istoty problemu. To nie Hitler wymyślił dzielenie ludzi na gorszych i lepszych ! On to po prostu wykorzystał !

W Polsce nie rozumiano np, że mimo bezpośredniego zagrożenia ze strony Niemiec szerzenie eliminacji “mało wartościowych” jednostek może być wstępem do likwidacji poślednich narodów 🙁

  • Jak myślicie, czy eugenika to kontrola narodzin ?
  • A jeśli tak, to czy środki antykoncepcyjne, aborcja czy odpowiedni model rodziny np ( 2+1 lub 2+3 ) to już eugenika ?
  • Czy 500 + na drugie dziecko to zawoalowana kontrola narodzin ?
  • Wpływanie na populacje ?

Polecam przeczytać książkę “Higieniści. Z dziejów eugeniki “ -Macieja Zaremby Bielawskiego.

Daje do myślenia ! A to dla książki największy komplement.

Ania

annatoannatamto.pl  

Polski hydraulik i inne opowieści ze Szwecji/ Przepis na szparagi z boczkiem i jajkiem na miękko

Wygnani do raju. Szwedzki azyl/ Przepis na flaczki wołowe

“Moraliści. Jak Szwedzi uczą się na błędach i inne historie”/ Przepis na Köttbullar

 

Ania Traczyk

Written by Ania Traczyk

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *