Dwunaste: nie myśl, że uciekniesz

Trudno jednoznacznie określić czym jest ta książka. To mieszanka reportażu i fikcji. To bardzo sprytny zabieg, który mnie oczywiście zachwycił 🙂 Lubię literackie eksperymenty a jeśli dodatkowo temat jest ciekawy to wróży świetnie spędzony czas. Tak właśnie było w przypadku książki Filipa Springera

Dwunaste: nie myśl, że uciekniesz

Dwunaste; nie myśl, że uciekniesz -recenzja

Dwunaste; nie myśl, że uciekniesz -recenzja

Zachwyciła mnie ta książka głównie dlatego, że jest uniwersalna. Niby opowiada o zamkniętej społeczności wyspy  Nykøbing Mors a w rzeczywistości to obraz duńskiego społeczeństwa. Ale …i tu was zdziwię, jak dla mnie obraz każdego społeczeństwa.

Nietolerancja, pochwała przeciętności, narzucanie swojego zdania … znacie to ? Spotkaliście się z takimi normami ? Oczywiście, że tak !

Ale zacznijmy od początku !

Dwunaste: nie myśl, że uciekniesz

Inspiracją do napisania tej książki była…inna książka. Wydana niedawno po raz pierwszy po polsku książka duńsko-norweskiego pisarza Aksela Sandemosego “Uciekinier przecina swój ślad” to punkt wyjścia do rozważań zawartych w “Dwunaste: nie myśl, że uciekniesz”.

“Wysiadłem i poszedłem na szczyt wzgórza. Ujrzałem zachodnią część wyspy Fur,cieśninę i wyspę Mors w oddali. Właśnie wtedy po raz pierwszy pomyślałem, że widzę Jante. … Na Jante patrzy się zawsze przez ramię, w trwodze, podczas ucieczki”

Alsel Sandemose akcję swojej powieści umiejscowił w fikcyjnej miejscowości Jante. Pierwowzorem jej jest miasteczko Nykøbing Mors, do którego przyjeżdża Filip Springer. To tu szuka korzeni Jante. Wybór jest oczywisty, gdyż jest to rodzinne miasteczko Sandemosego.

Fikcyjnym Jante rządzą ustanowione w nim prawa.

11 zasad określających sposób współżycia społeczności miasteczka :

  1. Nie sądź, że jesteś kimś wyjątkowym.
  2. Nie sądź, że nam dorównujesz.
  3. Nie sądź, że jesteś mądrzejszy od nas.
  4. Nie sądź, że jesteś lepszy od nas.
  5. Nie sądź, że wiesz więcej niż my.
  6. Nie sądź, że jesteś czymś więcej niż my.
  7. Nie sądź, że jesteś w czymś dobry.
  8. Nie masz prawa śmiać się z nas.
  9. Nie sądź, że komukolwiek będzie na tobie zależało.
  10. Nie sądź, że możesz nas czegoś nauczyć.
  11. Myślisz, że nic o tobie nie wiemy?

Przerażające prawda ?

Dwunaste; nie myśl, że uciekniesz -recenzja

A jednak prawo Jante wryło się w skandynawski styl życia tak dalece, że trudno nie zauważyć jaki wpływ miało na postrzeganie przez Duńczyków, Szwedów czy Norwegów rzeczywistości.

Mam wrażenie, że prawo Jante zabiło indywidualność ale uwypukliło skromność jako cechę nadrzędną. Zestawienie tych 11 zasad  z duńskim Hygge jest jak ogień i woda.

Autor więc  szuka odpowiedzi, jak dziś odbierane są te zasady ?

Czy tkwią głęboko w świadomości Duńczyków ?

Są powodem do dumy czy raczej wstydliwym “kawałkiem” duńskiej rzeczywistości ?

Czytając, bardzo powoli dostajemy odpowiedzi na te pytania.

Zdobywanie tej wiedzy wraz z autorem to proces, który ujawnia mankamenty skandynawskiego stylu życia. Dzięki tej książce Dania jest bardziej realna i jawi się nie jako kraina wszelkiej szczęśliwości a raczej jako kraj #fucjante … gdzie korzeniem jest wprawdzie skromność, ale dla młodych, od korzenia ważniejszy jest jednak rozkwit.

Jak dla mnie ta książka jest symboliczna. Powinno się ją czytać jako lekturę z psychologii społecznej 🙂

Dlaczego ? Przeczytajcie te zasady jeszcze raz. Okazuje się, że nikt z nas nie może uciec od opresyjności życia w grupie, bo człowiek to istota społeczna. Stad ten tytuł…

Dwunaste: nie myśl, że uciekniesz …

Nie uciekniesz !

Mam jeszcze jedną uwagę dotyczącą tej książki. Filip Springer nie napisał o tym, jednak wydaje mi się to ważne w kontekście prawa Jante.

W książce  “Made in Sweden” autorka w jednym z rozdziałów przytacza fakt, iż Sandemose zaczerpnął to prawo z duńskiego ruchu trzeźwościowego, w który zaangażowany był jego ojciec. Różniło się ono tylko tym, że każde zdanie kończyło się tymi samymi dwoma słowami : Nie myśl, że jesteś kimś, kiedy pijesz…

Nie uważacie, że po dodaniu tych dwóch słów jednak zmienia się kontekst tych zdań?

Obok hygge, designu, kuchni, kryminałów, zamiłowania do kawy, lukracji i kanelsnegle prawo Jante jest wymieniane jako charakterystyczne nie tylko dla Danii ale i dla całej Skandynawii.

Kanelsnegle -czyli duńskie bułeczki cynamonowe, bez nich kawa w Danii nie istnieje 🙂 Mogłabym jeść bułki cynamonowe w każdej wersji 🙂 Duńska wyróżnia się tym, że jest nieco bardziej wytrawna … ale cały czas słodka 🙂

Przepis na kanelsnegle

Przepis na kanelsnegle :

  • 25 g świeżych drożdży
  • 250 ml pełnego mleka
  • 2 łyżki oleju roślinnego
  • 1 łyżka cukru
  • 1 łyżeczka soli
  • 3 łyżki cynamonu
  • 400 g mąki
  • 75 g miękkiego masła
  • 75 g cukru trzcinowego

Drożdże rozpuścić w ciepłym mleku, dodać olej, cukier, sól i 1 łyżkę cynamonu, cały czas energicznie mieszając. Przełożyć do misy miksera i stopniowo dodawać mąkę, mieszając do otrzymania gładkiego, jednolitego ciasta. Przykryć ściereczką kuchenną i odstawić do wyrośnięcia w ciepłe miejsce na około godzinę – do czasu podwojenia objętości. Pozostały cynamon zmiksować z miękkim masłem i cukrem trzcinowym.

kanelsnegle

kanelsnegle

Gotowe ciasto rozwałkować na prostokąt ok. 40×50 cm, a następnie rozsmarować przy pomocy szpatułki cynamonowe nadzienie. Zrolować wzdłuż krótszego boku i pokroić na 12 kawałków. Przełożyć na blachę wyłożona papierem do pieczenia, ponownie przykryć ściereczką i odstawić na kolejne 30 minut do wyrośnięcia. Piec w piekarniku rozgrzanym do 220 C (termoobieg) przez ok 12-15 minut.  Można udekorować lukrem lub cukrem pudrem.

Smacznego!

 

Zobaczcie również :

Skandynawski raj, o ludziach prawie idealnych/ Przepis na Pokusę Janssona/JANSSONS FRESTELSE

Życie po duńsku. Rok w najszczęśliwszym kraju na świecie/ Przepis na kanelstang

Made in Sweden. 60 słów, które stworzyły naród/ Przepis na knäck

 

 

Ania Traczyk

Written by Ania Traczyk

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *